C/MSPAO : Microsoft SQL Server Performans Analizi ve Optimizasyonu

5 gün (30 saat) İleri Sınıf Veritabanı Yönetimi

Bu eğitim, Microsoft SQL Server ortamlarında performans sorunlarını sistematik biçimde analiz edebilmek, darboğazların kök nedenlerini belirleyebilmek ve etkili iyileştirme stratejileri geliştirebilmek isteyen veri tabanı yöneticileri (DBA) için tasarlanmıştır. SQL Server 2025 yeteneklerini temel alan program; sorgu optimizasyonu, execution plan analizi, Query Store, Intelligent Query Processing, indeksleme stratejileri, bellek yönetimi, paralellik ve I/O performansı gibi temel ve ileri düzey konuları bütünleşik bir yaklaşımla ele alır. Eğitim boyunca katılımcılar, performans sorunlarını yalnızca belirtiler üzerinden değerlendirmek yerine DMV/DMF, Query Store, Extended Events, execution plan ve sistem ölçümlerinden elde edilen kanıtları birlikte yorumlamayı öğrenir. Parameter Sensitive Plan (PSP), Optional Parameter Plan Optimization (OPPO), Degree of Parallelism (DOP) Feedback gibi modern sorgu optimizasyonu yetenekleri; kullanım koşulları, sınırları ve operasyonel etkileriyle birlikte incelenir. Blocking, deadlock, bellek baskısı, TempDB kullanımı ve kaynak tüketimi gibi üretim ortamlarında sık karşılaşılan problemler senaryo bazlı uygulamalarla değerlendirilir. Demo odaklı anlatım, kısa laboratuvar çalışmaları ve problem çözme senaryolarıyla desteklenen eğitim sonunda katılımcıların performans ve ilgili güvenlik sorunlarını teşhis edebilmesi, alternatif çözüm yaklaşımlarını karşılaştırabilmesi ve riskleri dikkate alan uygulanabilir iyileştirme aksiyonları geliştirebilmesi hedeflenir.

Eğitim İçeriği

Module 1: SQL Server Performans Teşhisi ve Sistem Analizi

  • SQL Server performansını etkileyen temel bileşenler: CPU, bellek, I/O, concurrency ve network
  • Performans baseline'ı oluşturma ve normal sistem davranışını değerlendirme
  • Sistem genelindeki darboğazlarla sorgu bazlı performans sorunlarını ayırt etme
  • Wait statistics analizi ve bekleme türlerinin doğru yorumlanması
  • Dynamic Management Views (DMV) ve Dynamic Management Functions (DMF) ile teşhis
  • SQL Server yapılandırması, sürüm ve edition özelliklerinin performansa etkisi
  • İşletim sistemi, işlemci, bellek ve depolama kaynaklarının birlikte değerlendirilmesi

Module 2: Sorgu İşleme ve Execution Plan Analizi

  • SQL Server sorgu işleme ve optimizasyon mimarisi
  • Estimated ve Actual Execution Plan analizi
  • Cardinality estimation ve tahmin edilen-gerçekleşen satır sayılarının karşılaştırılması
  • Join algoritmaları, erişim yöntemleri ve execution plan operatörleri
  • Key Lookup, Sort, Spool, implicit conversion ve spill sorunlarının analizi
  • SARGability, veri tipi uyumsuzlukları ve sorgu yazımının performansa etkisi
  • Scalar UDF inlining, table variable deferred compilation ve ilgili Intelligent Query Processing özellikleri
  • Temp table, table variable, CTE ve ara sonuçların performans açısından değerlendirilmesi

Module 3: Parameter Sensitivity ve Intelligent Query Processing

  • Parameter sniffing ve parametre değerlerine bağlı execution plan davranışları
  • Parameter Sensitive Plan (PSP) optimization ve plan varyantlarının değerlendirilmesi
  • Optional Parameter Plan Optimization (OPPO) ve isteğe bağlı filtrelerin optimizasyonu
  • SQL Server 2025 Cardinality Estimation Feedback for Expressions
  • Query optimizer geri bildirim mekanizmalarının çalışma prensipleri ve sınırları
  • OPTION (RECOMPILE), OPTIMIZE FOR ve Query Store hints kullanım senaryoları
  • Dinamik SQL, sp_executesql, plan reuse ve parametrizasyon stratejileri
  • Otomatik optimizasyon ile manuel müdahale arasında doğru karar verme

Module 4: Query Store ve Plan Regresyonu Yönetimi

  • Query Store mimarisi, etkinleştirme ve yapılandırma seçenekleri
  • Sorgu geçmişi, plan geçmişi ve kaynak tüketimi analizleri
  • Performans regresyonlarının tespiti ve nedenlerinin araştırılması
  • Plan forcing ve Query Store hints ile kontrollü müdahale
  • Query Store üzerinden sorgu davranışındaki değişikliklerin izlenmesi
  • SQL Server 2025 Query Store yetenekleri ve operasyonel kullanım senaryoları
  • Plan müdahalelerinin riskleri, doğrulanması ve geri alma stratejileri

Module 5: İndeksleme ve İstatistik Yönetimi

  • Clustered, nonclustered, filtered, covering ve columnstore indekslerin kullanım alanları
  • İndeks tasarımında seçicilik, anahtar sıralaması ve sorgu erişim desenleri
  • İndekslerin execution plan ve sorgu performansı üzerindeki etkileri
  • Missing index önerilerinin değerlendirilmesi ve sınırları
  • İndeks fazlalığı, yazma maliyeti ve depolama gereksinimleri
  • İstatistiklerin oluşturulması, güncellenmesi ve cardinality estimation üzerindeki etkileri
  • İndeks fragmentasyonu, page density ve bakım stratejilerinin değerlendirilmesi
  • Index rebuild ve reorganize işlemlerinin performans, kaynak tüketimi ve operasyonel riskler açısından karşılaştırılması
  • Partitioning stratejilerinin performans ve veri yönetimi açısından değerlendirilmesi

Module 6: Locking, Blocking ve Concurrency Yönetimi

  • SQL Server locking mimarisi ve kilit türleri
  • Blocking zincirleri, head blocker ve uzun süren transaction analizleri
  • Deadlock oluşum mekanizmaları ve deadlock graph incelemesi
  • Extended Events ile blocking ve deadlock teşhisi
  • Transaction tasarımı, isolation level ve concurrency ilişkisi
  • Read Committed Snapshot Isolation (RCSI) ve Snapshot Isolation değerlendirmesi
  • Lock escalation ve eşzamanlılık sorunlarının teşhisi
  • Concurrency iyileştirmelerinde veri tutarlılığı ve operasyonel risklerin değerlendirilmesi

Module 7: Bellek, Paralellik ve TempDB Optimizasyonu

  • SQL Server bellek mimarisi ve bellek baskısının teşhisi
  • Memory grant, bellek tahmini ve RESOURCE_SEMAPHORE beklemeleri
  • Sort ve hash işlemlerinde spill sorunlarının analizi
  • Paralel sorgu yürütme mimarisi ve paralellik kararlarının değerlendirilmesi
  • MAXDOP ve Cost Threshold for Parallelism yapılandırmaları
  • Degree of Parallelism (DOP) Feedback ve otomatik optimizasyonun etkileri
  • TempDB allocation contention ve geçici nesne kullanımının performansa etkisi
  • TempDB dosya yapılandırması ve kaynak kullanımının izlenmesi
  • Resource Governor ile iş yükü ve kaynak tüketimi yönetimi

Module 8: I/O Performansı ve Kaynak Darboğazları

  • SQL Server veri dosyaları, transaction log ve depolama mimarisi
  • Disk gecikmesi, I/O darboğazları ve PAGEIOLATCH beklemelerinin analizi
  • WRITELOG beklemeleri ve transaction log performansı
  • Buffer Pool, veri erişim örüntüleri ve bellek-I/O ilişkisi
  • Dosya büyümesi, autogrowth ve dosya yerleşiminin operasyonel etkileri
  • Filegroup ve partitioning kullanımının performans açısından değerlendirilmesi
  • İşletim sistemi performans sayaçları ile SQL Server ölçümlerinin korelasyonu
  • CPU, bellek, I/O ve paralellik sorunlarının birlikte teşhis edilmesi

Module 9: Performans İzleme ve Üretim Ortamında Troubleshooting

  • Extended Events ile düşük etkili ve hedef odaklı olay toplama
  • DMV/DMF, Query Store, execution plan ve sistem sayaçlarının birlikte değerlendirilmesi
  • Windows Performance Monitor ile SQL Server performans verilerinin korelasyonu
  • SQL Server error log ve ilgili tanılama verilerinin incelenmesi
  • CPU, wait statistics, blocking ve sorgu kaynak tüketiminin bütünleşik analizi
  • SQL Server Profiler ve SQL Trace teknolojilerinin kullanım sınırları
  • Otomatik tuning önerilerinin doğrulanması ve operasyonel risk değerlendirmesi
  • Üretim ortamında veri toplama, teşhis ve müdahale süreçlerinin planlanması

Module 10: SQL Server Güvenliği ve Performans İyileştirme Stratejileri

  • SQL Server güvenlik yapılandırmalarının ve erişim yetkilerinin değerlendirilmesi
  • En az ayrıcalık ilkesi, ayrıcalıklı hesaplar ve servis hesaplarının güvenlik açısından incelenmesi
  • SQL Server Audit, kimlik doğrulama ve bağlantı güvenliğinin temel prensipleri
  • Şifreleme ve güvenlik kontrollerinin operasyonel etkilerinin değerlendirilmesi
  • Performans ve güvenlik risklerinin birlikte önceliklendirilmesi
  • Kök neden analizinden uygulanabilir iyileştirme aksiyonlarına geçiş
  • Değişikliklerin etkisini ölçme, sonuçları doğrulama ve rollback stratejileri
  • Bütünleşik vaka analizi: performans sorununun teşhisi, çözüm alternatifleri ve aksiyon planı geliştirme

Öncesinde Önerilenler

Sonrasında Önerilenler